Shloka 33
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
क्रन्दनैश्चापि योद्धॄणामभूच्छब्दमयं जगत् / तेन नादेन महता भण्डदैत्यविनिर्गमम् / निश्चित्य ललिता देवी स्वयं योद्धुं प्रचक्रमे
Transliteration
krandanaiścāpi yoddhṝṇāmabhūcchabdamayaṃ jagat / tena nādena mahatā bhaṇḍadaityavinirgamam / niścitya lalitā devī svayaṃ yoddhuṃ pracakrame
Translation
جنگجوؤں کے کراہنے سے سارا جہان آوازوں سے بھر گیا۔ اس عظیم ناد سے بھنڈ دَیت्य کے نکلنے کو جان کر للیتا دیوی خود جنگ کے لیے آگے بڑھیں۔
Word by Word
क्रन्दनैःwith cries, wailings
क्रन्दनैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootक्रन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: emphasis/addition)
योद्धॄणाम्of the warriors
योद्धॄणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयोद्धृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
शब्दमयम्filled with sound
शब्दमयम्:
Karta (कर्ता; विशेषण of जगत्)
TypeAdjective
Rootशब्द + मय (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शब्देन मयम्/पूर्णम् इति तृतीया-तत्पुरुष
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
नादेनby the roar/sound
नादेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
महताgreat, mighty
महता:
Karana (करण; विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with नादेन)
भण्डदैत्यविनिर्गमम्the emergence of the demon Bhaṇḍa
भण्डदैत्यविनिर्गमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभण्ड + दैत्य + विनिर्गम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भण्डस्य दैत्यस्य विनिर्गमः इति षष्ठी-तत्पुरुष
निश्चित्यhaving ascertained
निश्चित्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootनि+√चि (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (gerund/absolutive), ‘having ascertained/decided’
ललिताLalitā
ललिता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (proper noun)
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता; apposition to ललिता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वयम्herself
स्वयम्:
Karta-vishesana (कर्तृविशेषण/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic adverb)
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Root√युध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to fight’
प्रचक्रमेset out, began
प्रचक्रमे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र+√क्रम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद