Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna

न दिक्षु न च भूचक्रे न व्योमनि च ते ममुः / दुःखदुखेन ते चेलुरन्योन्याश्लेषपीडिताः

na dikṣu na ca bhūcakre na vyomani ca te mamuḥ / duḥkhadukhena te celuranyonyāśleṣapīḍitāḥ

وہ نہ سمتوں میں سما سکے، نہ زمین کے دائرے میں، نہ آسمان میں۔ ایک دوسرے کے لپٹنے کے دباؤ سے ستائے ہوئے، وہ رنج پر رنج سہتے ہوئے چلتے رہے۔

not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; locative
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भू-चक्रेon the earth-disk
भू-चक्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी, एकवचन; locative
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
व्योमनिin the sky
व्योमनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी, एकवचन; locative
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; personal pronoun ‘they’
ममुःmeasured / found (space)
ममुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; √मा ‘to measure’
दुःख-दुःखेनwith intense suffering
दुःख-दुःखेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया, एकवचन; करण (instrumental)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
चेलुःmoved about
चेलुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अन्योन्य-आश्लेष-पीडिताःcrushed by mutual pressing
अन्योन्य-आश्लेष-पीडिताः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक) + आश्लेष (प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पीड्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; ‘pressed by mutual embrace/pressing’