Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna

कालाग्निरिव संक्रुद्धो निर्जगाम निजात्पुरात् / तालजङ्घादिकैः सार्द्धंपूर्वद्वारे निवेशिते

kālāgniriva saṃkruddho nirjagāma nijātpurāt / tālajaṅghādikaiḥ sārddhaṃpūrvadvāre niveśite

وہ قیامت کی آگ کی مانند غضبناک ہو کر اپنے شہر سے نکل آیا، اور مشرقی دروازے پر مقرر تالजंघ وغیرہ کے ساتھ آگے بڑھا۔

कालाग्निःthe fire of Time
कालाग्निः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootकाल + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (fire of time)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
निर्जगामwent out / emerged
निर्जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
निजात्from his own
निजात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; विशेषण (own)
पुरात्from the city
पुरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
तालजङ्घादिकैःwith (those) such as Tālajaṅgha etc.
तालजङ्घादिकैः:
Sahakari/Karana (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootतालजङ्घा + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; ‘tālajaṅghā’ (a class/name) + ‘ādi’ (etc.)
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (prepositional adverb: ‘together with’)
पूर्वद्वारेat the eastern gate
पूर्वद्वारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
निवेशितेhaving been stationed/placed
निवेशिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि + विश् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formणिजन्त-क्त (causative past participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘having been stationed/placed’ (agreeing with पूर्वद्वारे)