Shloka 127
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
चतुर्व्यूहं समातेने चत्वारस्ते ततो ऽभवन् / वासुदेवो द्वितीयस्तु संकर्षण इति स्मृतः
Transliteration
caturvyūhaṃ samātene catvāraste tato 'bhavan / vāsudevo dvitīyastu saṃkarṣaṇa iti smṛtaḥ
Translation
انہوں نے چترویوہ کی ترتیب قائم کی؛ تب وہ چار روپ ہو گئے۔ ان میں دوسرا واسودیو ‘سنکرشن’ کہلاتا ہے۔
Word by Word
चतुर्व्यूहम्the fourfold vyūha
चतुर्व्यूहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचतुर् + व्यूह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: चतुर्णां व्यूहः (fourfold formation)
समातेनेarranged/formed
समातेने:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootसम्-आ-तन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘he arranged/extended’
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (numeral)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमबोधक (then/from that)
अभवन्became/were
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वासुदेवः’ विशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
संकर्षणःSaṃkarṣaṇa
संकर्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंकर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus/as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/निरूपणार्थक अव्यय (quotative particle)
स्मृतःis called/known
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called/remembered’