Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation

देवि पश्य महाराज्ञि दण्डमण्डलनायिके / मया संतर्पिता मुग्धरूपा शक्तिवरूथिनी

devi paśya mahārājñi daṇḍamaṇḍalanāyike / mayā saṃtarpitā mugdharūpā śaktivarūthinī

اے دیوی، اے مہارانی، اے دَندمَندل کی نائکہ! دیکھو، میں نے اس دل فریب صورت والی شکتیوں کی فوج کو سیراب کر دیا ہے۔

deviO goddess
devi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Sambodhana (सम्बोधन), Ekavacana (एकवचन)
paśyasee, behold
paśya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś (पश् धातु)
FormLoṭ (लोट्, Imperative), Parasmaipada, Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana
mahā-rājñiO great queen
mahā-rājñi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + rājñī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana, Ekavacana; karmadhāraya: mahā rājñī
daṇḍa-maṇḍala-nāyikeO leader of the daṇḍa-realm
daṇḍa-maṇḍala-nāyike:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक) + nāyikā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana, Ekavacana; tatpuruṣa: daṇḍamaṇḍalasya nāyikā ‘leader of the circle/realm of punishment (governance)’
mayāby me
mayā:
Kartṛ-karaṇa (कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; pronoun
saṃtarpitāhas been satisfied/nourished
saṃtarpitā:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam√tṛp (तृप् धातु)
FormPast passive participle (क्त), Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana; agrees with ‘śaktivarūthinī’
mugdha-rūpāof charming form
mugdha-rūpā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmugdha (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmadhāraya: mugdhaṃ rūpaṃ yasyāḥ
śakti-varūthinīthe host of Śaktis
śakti-varūthinī:
Karman (कर्म) / Karmabhūta-pradhāna (कर्मभूत-प्रधान)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक) + varūthinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa: śaktīnām varūthinī ‘host/array of śaktis’