Shloka 56
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तमादिश समस्तानां शक्तीनां तर्षनुत्तये / नाल्पैः पानीयपानाद्यैरेतासां तर्षसंक्षयः
Transliteration
tamādiśa samastānāṃ śaktīnāṃ tarṣanuttaye / nālpaiḥ pānīyapānādyairetāsāṃ tarṣasaṃkṣayaḥ
Translation
اسے حکم دو کہ سب طاقتوں کی پیاس دور کرے؛ تھوڑے سے پانی پینے وغیرہ سے اِن کی پیاس ختم نہیں ہوتی۔
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
आदिशcommand/direct
आदिश:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootआ + दिश् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
समस्तानाम्of all
समस्तानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी, बहुवचन; ‘of all’ (genitive)
शक्तीनाम्of the powers/energies
शक्तीनाम्:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तर्षनुत्तयेfor the alleviation of thirst
तर्षनुत्तये:
सम्प्रदान (Sampradāna)
TypeNoun
Rootतर्ष + नुत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; तत्पुरुषः = ‘for the removal/abatement of thirst’ (dative of purpose)
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
अल्पैःwith small (quantities)
अल्पैः:
करण (Karaṇa)
TypeAdjective
Rootअल्प (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; ‘with small (amounts)’
पानीयपानाद्यैःwith water/drinks etc.
पानीयपानाद्यैः:
करण (Karaṇa)
TypeNoun
Rootपानीय + पान + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्वः (पानीयं च पानं च आदयः) = ‘water, drinks, and the like’
एतासाम्of these (powers)
एतासाम्:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of these (f.)’
तर्षसंक्षयःcessation of thirst
तर्षसंक्षयः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootतर्ष + संक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः = ‘destruction/cessation of thirst’