Shloka 5
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अक्षौहिणीचतुःशत्या सेनानामावृतश्च सः / युवराजः प्रववृधे प्रतापेन महीयसा
Transliteration
akṣauhiṇīcatuḥśatyā senānāmāvṛtaśca saḥ / yuvarājaḥ pravavṛdhe pratāpena mahīyasā
Translation
چار سو اَکشوہِنی لشکروں سے گھِرا ہوا وہ یووراج اپنے عظیم رعب و دبدبے سے اور بڑھ گیا۔
Word by Word
अक्षौहिणी-चतुःशत्याby four hundred akṣauhiṇīs
अक्षौहिणी-चतुःशत्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + चतुःशती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); द्विगु-समास (संख्यापूर्वक)
सेनानाम्of armies
सेनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
आवृतःsurrounded/covered
आवृतः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + √वृ (धातु) + त (क्त-कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: आ
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
युवराजःthe crown prince
युवराजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुवराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); अप्पोजिशन to सः
प्रववृधेgrew/increased
प्रववृधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √वृध् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); उपसर्ग: प्र
प्रतापेनby valor/splendor
प्रतापेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
महीयसाgreater, very great
महीयसा:
Karana-anvaya (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootमहीयस् (प्रातिपदिक; comparative of महत्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier of प्रतापेन)