Shloka 110
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अन्योन्यप्रहृतौ रन्ध्रमीक्षमाणौ महोद्धतौ / महामुसलदण्डाग्रघट्टनक्षोभितांबरौ / अयुध्येतां दुराधर्षौं दण्डिनीदैत्यशेखरौ
Transliteration
anyonyaprahṛtau randhramīkṣamāṇau mahoddhatau / mahāmusaladaṇḍāgraghaṭṭanakṣobhitāṃbarau / ayudhyetāṃ durādharṣauṃ daṇḍinīdaityaśekharau
Translation
وہ دونوں نہایت سرکش ہو کر ایک دوسرے پر وار کرتے اور ایک دوسرے کی کمزوری (رَندھر) تاکتے؛ عظیم مُسَل-ڈنڈوں کے سروں کی ٹکر سے آسمان تک لرز اٹھتا۔ ڈنڈنی نامی دیو-سردار، ناقابلِ تسخیر، یوں برسرِ پیکار تھے۔
Word by Word
anyonya-prahṛtaustruck each other
anyonya-prahṛtau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanyonya (प्रातिपदिक) + prahṛta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुषसमासः: अन्योन्येन प्रहृतौ (mutually struck); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
randhramopening, weak spot
randhram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrandhra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
īkṣamāṇaulooking for, observing
īkṣamāṇau:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootīkṣ (धातु)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present middle participle); प्रथमा द्विवचनं, पुल्लिङ्ग
mahā-uddhataugreatly arrogant / very impetuous
mahā-uddhatau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + uddhata (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः: महान्तौ उद्धतौ; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
mahā-musala-daṇḍa-agra-ghaṭṭana-kṣobhita-aṃbarauwhose garments were shaken by the clash of the tips of huge mace-staffs
mahā-musala-daṇḍa-agra-ghaṭṭana-kṣobhita-aṃbarau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + musala (प्रातिपदिक) + daṇḍa (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक) + ghaṭṭana (प्रातिपदिक) + kṣobhita (कृदन्त/प्रातिपदिक) + aṃbara (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः: महामुसलदण्डस्य अग्रघट्टनेन क्षोभितम् अम्बरं ययोः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
ayudhyetāmthey would fight / they fought on
ayudhyetām:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootyudh (धातु)
Formलङ्/लिट् न; विधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन (du.)
durādharṣauhard to overpower
durādharṣau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdurādhṛṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
daṇḍinī-daitya-śekharauthe two foremost Daityas (chiefs) of Daṇḍinī’s side
daṇḍinī-daitya-śekharau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaṇḍinī (प्रातिपदिक) + daitya (प्रातिपदिक) + śekhara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः: दण्डिन्याः (नाम) दैत्यशेखरौ—दैत्यानां शेखरौ; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन