Shloka 102
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अस्तं गते सवितरि ध्वस्तसर्वबलं ततः / विशुक्रं योधयामास श्यामला कोपशालिनी
Transliteration
astaṃ gate savitari dhvastasarvabalaṃ tataḥ / viśukraṃ yodhayāmāsa śyāmalā kopaśālinī
Translation
جب سورج غروب ہوا تو تب سارا لشکری زور ٹوٹ گیا؛ پھر غضب ناک شْیامَلا نے وِشُکر سے جنگ کی۔
Word by Word
astamto setting (down)
astam:
Gati/Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'अस्तं गच्छति' इत्यत्र गत्यर्थे
gatewhen (it) had gone
gate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
savitariwhen the sun
savitari:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsavitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी
dhvasta-sarva-balamwhose entire force was shattered
dhvasta-sarva-balam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhvasta (√dhvaṃs, कृदन्त) + sarva + bala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (sarvaṃ balaṃ yasya dhvastam) — object-qualifier
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha/Anvaya (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः = 'then/thereupon' (discourse adverb)
viśukramViśukra (a warrior named)
viśukram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśukra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; proper name
yodhayāmāsamade (him) fight / engaged in battle
yodhayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyudh (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
śyāmalāŚyāmalā (the woman named)
śyāmalā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśyāmalā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
kopa-śālinīfull of anger
kopa-śālinī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkopa + śālinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kopasya śālinī)