Shloka 100
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
अङ्कुशेनातितीक्ष्णेन तुरगा रोहिणी रणे / उलूकजितमुन्मथ्य परलोकातिथिं व्यधात्
Transliteration
aṅkuśenātitīkṣṇena turagā rohiṇī raṇe / ulūkajitamunmathya paralokātithiṃ vyadhāt
Translation
میدانِ جنگ میں روہِنی نے نہایت تیز اَنگُش سے گھوڑوں کو قابو میں رکھ کر، اُلوکَجِت کو جھنجھوڑ کر پرلوک کا مہمان بنا دیا۔
Word by Word
aṅkuśenawith a goad
aṅkuśena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaṅkuśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
ati-tīkṣṇenavery sharp
ati-tīkṣṇena:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय) + tīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; अव्ययीभावः (ati + tīkṣṇa)
turagāTuragā (the woman named)
turagā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootturagā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
rohiṇīRohiṇī (the woman named)
rohiṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrohiṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; apposition to turagā
raṇein battle
raṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
ulūka-jitamUlūkajita (a warrior named)
ulūka-jitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootulūka + jita (√ji, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषः (ulūkena jitaḥ / ulūkasya jitaḥ) — proper name
unmathyahaving crushed / having agitated
unmathya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud + math (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; 'having churned up/overpowered'
paraloka-atithima guest of the next world (i.e., one sent to death)
paraloka-atithim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparaloka + atithi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (paralokasya atithiḥ)
vyadhātmade / rendered
vyadhāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + dhā (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन