Shloka 99
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
ववर्ष शरजालानि दैत्येन्द्रेषु कुमारिका / भण्डासुरकुमारैस्तैर्महाराज्ञीकुमारिका / यद्युद्धमतनोत्तत्तु स्पृहणीयं सुरासुरैः
Transliteration
vavarṣa śarajālāni daityendreṣu kumārikā / bhaṇḍāsurakumāraistairmahārājñīkumārikā / yadyuddhamatanottattu spṛhaṇīyaṃ surāsuraiḥ
Translation
کماریکا نے دَیتیہ اِندروں پر تیروں کے جال کی بارش کر دی۔ بھنڈاسُر کے کماروں کے ساتھ مہاراجنی کی وہ کنیا جو جنگ برپا کرتی تھی، وہ جنگ دیوتاؤں اور اسوروں دونوں کے لیے بھی قابلِ آرزو تھی۔
Word by Word
ववर्षrained, showered
ववर्ष:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
शर-जालानिnets/volleys of arrows
शर-जालानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (plural)
दैत्य-इन्द्रेषुamong/on the lords of the Daityas
दैत्य-इन्द्रेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (Locative), बहुवचन (plural)
कुमारिकाthe maiden
कुमारिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (singular)
भण्डासुर-कुमारैःby the sons of Bhaṇḍāsura
भण्डासुर-कुमारैः:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
तैःby them
तैः:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
महा-राज्ञी-कुमारिकाthe princess (daughter) of the great queen
महा-राज्ञी-कुमारिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक) + कुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma/Viṣaya (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अतनोत्she spread/extended
अतनोत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√तन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
उindeed/also
उ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/अनुनयार्थक
स्पृहणीयम्desirable, worth longing for
स्पृहणीयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्पृहणीय (प्रातिपदिक; √स्पृह् + अनीय, कृदन्त-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनीय-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be desired')
सुर-असुरैःby gods and demons
सुर-असुरैः:
Karaṇa/Agent (करण/कर्तृसमान)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन