Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

इत्थं सुरक्षितं श्रुत्वा ललिताशिबिरोदरम् / भूयः संज्वरमापन्नः प्रचण्डो भण्डदानवः

itthaṃ surakṣitaṃ śrutvā lalitāśibirodaram / bhūyaḥ saṃjvaramāpannaḥ pracaṇḍo bhaṇḍadānavaḥ

للِتا کے لشکرگاہ کے اندرونی حصے کے یوں محفوظ ہونے کی خبر سن کر، سخت گیر بھنڈ دانو پھر شدید جَور میں مبتلا ہو گیا۔

itthamthus
ittham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
surakṣitamwell-protected
surakṣitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-rakṣita (कृदन्त; √rakṣ रक्ष् + kta)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifying lalitāśibirodaram
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु) → śrutvā (कृदन्त, त्वा-प्रत्यय)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/त्वान्त अव्यय) ‘having heard’
lalitā-śibira-udaramthe inner area of Lalitā’s camp
lalitā-śibira-udaram:
Karma (कर्म) (object of śrutvā in sense ‘heard about’)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + śibira (प्रातिपदिक) + udara (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); ‘the interior/heart (udara) of Lalitā’s camp’
bhūyaḥagain/further
bhūyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
saṃjvaramfever/torment
saṃjvaram:
Karma (कर्म) (object with āpannaḥ)
TypeNoun
Rootsaṃjvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āpannaḥafflicted/overcome
āpannaḥ:
Karta (कर्ता) (predicate adjective of bhaṇḍadānavaḥ)
TypeAdjective
Rootā-pad (धातु) → āpanna (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); Kta (क्त) PPP ‘having fallen into/afflicted by’
pracaṇḍaḥfierce
pracaṇḍaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of bhaṇḍadānavaḥ
TypeAdjective
Rootpracaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
bhaṇḍa-dānavaḥBhaṇḍa the demon
bhaṇḍa-dānavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक) + dānava (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘Bhaṇḍa, the Dānava’