Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

स्वचक्रस्य पुरो रक्षां विधाय दृढसाधनैः / परचक्राक्रमः कार्यो जिगीषद्भिर्महाजनैः

svacakrasya puro rakṣāṃ vidhāya dṛḍhasādhanaiḥ / paracakrākramaḥ kāryo jigīṣadbhirmahājanaiḥ

پہلے مضبوط تدبیروں سے اپنے لشکر کی حفاظت قائم کی جائے، پھر فتح کے خواہاں اہلِ عظمت کو دشمن کے چکر پر یلغار کرنی چاہیے۔

svacakrasyaof one’s own force
svacakrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootsva + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; ‘of one’s own army/circle’
puraḥfirst / in front
puraḥ:
Adhikarana (अधिकरण/place/priority)
TypeIndeclinable
Rootpuraḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: in front/first)
rakṣāmprotection
rakṣām:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootrakṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
vidhāyahaving established
vidhāya:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + dhā (धा धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having arranged/established’
dṛḍhasādhanaiḥby firm means
dṛḍhasādhanaiḥ:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootdṛḍha + sādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; ‘by firm means/resources’
paracakrākramaḥassault on the enemy army
paracakrākramaḥ:
Karta (कर्ता/subject: what is to be done)
TypeNoun
Rootpara + cakra + ākrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘attack on the enemy’s force’
kāryaḥshould be done
kāryaḥ:
Kriya (क्रिया/predicate: obligation)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक; gerundive from kṛ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तव्यत्/यत्-अर्थ (gerundive: ‘to be done’)
jigīṣadbhiḥby would-be conquerors
jigīṣadbhiḥ:
Karana (करण/agent-instrument in passive obligation)
TypeAdjective
Rootji + gīṣat (जि धातु; desiderative participle)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; देशिदेरिवेटिव (desiderative) वर्तमान कृदन्त; ‘by those wishing to conquer’
mahājanaiḥby great men
mahājanaiḥ:
Karana (करण/agent)
TypeNoun
Rootmahā + jana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन