Shloka 95
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
सहस्रमापि कोटीनां खर्वमाहुर्मनीषिणः / दशकोटिसहस्राणि निखर्वमिति तं विदुः
Transliteration
sahasramāpi koṭīnāṃ kharvamāhurmanīṣiṇaḥ / daśakoṭisahasrāṇi nikharvamiti taṃ viduḥ
Translation
کروڑوں کے ایک ہزار کو اہلِ دانش ‘خَروَ’ کہتے ہیں۔ اور کروڑوں کے دس ہزار کو ‘نِخَروَ’ کے نام سے جانا جاتا ہے۔
Word by Word
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
कोटीनाम्of koṭis
कोटीनाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
खर्वम्kharva (a large number)
खर्वम्:
Karma (कर्म/predicate-noun)
TypeNoun
Rootखर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
मनीषिणःthe wise (people)
मनीषिणः:
Karta (कर्ता/agent)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन
दशकोटिसहस्राणिten-koṭi thousands (a specified large count)
दशकोटिसहस्राणि:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootदश-कोटि-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound chain)
निखर्वम्nikharva (a large number)
निखर्वम्:
Karma (कर्म/predicate-noun)
TypeNoun
Rootनिखर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
इतिthus; as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)
तम्that (number)
तम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
विदुःthey know; they regard
विदुः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन