Shloka 79
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ब्रह्मलोकः समाख्यातो यत्र ब्रह्मा पुरोहितः / ते सर्वे प्रणवात्मानो बुद्धिशुद्धतया स्थिताः
Transliteration
brahmalokaḥ samākhyāto yatra brahmā purohitaḥ / te sarve praṇavātmāno buddhiśuddhatayā sthitāḥ
Translation
وہ مقام ‘برہملوک’ کہلاتا ہے جہاں برہما پُروہت ہیں۔ وہاں کے سبھی پرنَو کے جوہر ہیں اور ذہن کی پاکیزگی میں قائم رہتے ہیں۔
Word by Word
ब्रह्मलोकःthe world of Brahmā (Brahmaloka)
ब्रह्मलोकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)
समाख्यातःis called/declared
समाख्यातः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘समाख्यातः’ = ‘is called/declared’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुरोहितः(as) the priest/preceptor
पुरोहितः:
Karta (कर्ता/Predicate of subject)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-सम्बन्धे विधेय (predicate nominative)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्रणवात्मानःwhose essence is the praṇava (Om)
प्रणवात्मानः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रणव + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (प्रणवः आत्मा येषाम्)
बुद्धिशुद्धतयाby purity of intellect
बुद्धिशुद्धतया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबुद्धि + शुद्धता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बुद्धेः शुद्धता)
स्थिताःare established/abide
स्थिताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP) ‘स्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय (predicate)