Shloka 36
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
चतुर्दशानां सर्वेषां पुनरावृत्तिहेतवः / योगं तपश्च सत्त्वं च समाधाय तदात्मनि
Transliteration
caturdaśānāṃ sarveṣāṃ punarāvṛttihetavaḥ / yogaṃ tapaśca sattvaṃ ca samādhāya tadātmani
Translation
وہ چودہ (منونتروں) کی بازگشت کے سبب ہیں؛ کیونکہ وہ یوگ، تپسیا اور ستّو کو اسی آتما میں یکجا کر کے سمادھی میں رکھتے ہیں۔
Word by Word
चतुर्दशानाम्of the fourteen
चतुर्दशानाम्:
विशेषण (of सर्वेषाम्/implicit group)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्याप्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (चतुर्दश = 14); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
पुनरावृत्तिहेतवःcauses of recurrence/return
पुनरावृत्तिहेतवः:
कर्ता/विधेय (predicate nominative)
TypeNoun
Rootपुनरावृत्ति + हेतु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पुनरावृत्तेः हेतवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
योगम्yoga
योगम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तपःausterity
तपः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सत्त्वम्purity/being/essence
सत्त्वम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
समाधायhaving established/placed
समाधाय:
पूर्वकाल (absolutive; action prior to main verb)
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive); ‘having placed/established’
तदात्मनिin that Self/in oneself
तदात्मनि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (तस्य आत्मा/आत्मनि); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन