Shloka 32
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
भूर्लोकप्रथमा लोका महरन्ताश्च ते स्मृताः / तान्सर्वान्सप्तसूर्यास्ते अर्चिभिर्निर्दहन्ति वै
Transliteration
bhūrlokaprathamā lokā maharantāśca te smṛtāḥ / tānsarvānsaptasūryāste arcibhirnirdahanti vai
Translation
بھورلوک سے لے کر مہَرلوک تک یہ سب لوک مانے گئے ہیں۔ اُن سب کو وہ سات سورج اپنی شعلہ بار کرنوں سے یقیناً جلا دیتے ہیں۔
Word by Word
भूः-लोक-प्रथमाःbeginning with Bhū-loka
भूः-लोक-प्रथमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभूः (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + प्रथम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निर्देश: 'भूर्लोकः प्रथमः येषाम्' / starting with Bhū-loka); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (लोकाः)
लोकाःworlds
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
महर्-अन्ताःending with Maharloka
महर्-अन्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहर् (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ending with Maharloka); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (लोकाः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तेthey/these
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण (तान्)
सप्त-सूर्याःthe seven suns
सप्त-सूर्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
अर्चिभिःwith flames/rays
अर्चिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
निर्दहन्तिburn up/consume
निर्दहन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-दह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assertion)