Shloka 25
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
सत्येति ब्रह्मणः शब्दः सत्तामात्रस्तु स स्मृतः / ब्रह्मलोकस्ततः सत्यः सप्तमः स तु भास्वरः
Transliteration
satyeti brahmaṇaḥ śabdaḥ sattāmātrastu sa smṛtaḥ / brahmalokastataḥ satyaḥ saptamaḥ sa tu bhāsvaraḥ
Translation
‘سَتْیَ’ برہمن کا لفظ ہے؛ اسے محض ‘ہستی’ کا روپ سمجھا گیا ہے۔ اسی لیے برہملوک ‘سَتْیَ’ کہلاتا ہے؛ وہ ساتواں اور نورانی لوک ہے۔
Word by Word
सत्य“satya” (truth)
सत्य:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); ‘इति’पूर्वपदेन उद्धृतम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणार्थक (quotative)
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
शब्दःword/term
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
सत्ता-मात्रःmere existence only
सत्ता-मात्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्ता (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying ‘शब्दः’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (adversative/emphatic particle)
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
स्मृतःis regarded/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे ‘is considered/remembered’
ब्रह्म-लोकःBrahma-world (Brahmaloka)
ब्रह्म-लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
ततःtherefore/from that
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/हेतुवाचक (ablative adverb: ‘therefore/from that’)
सत्यःtrue/real; named Satya
सत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying ‘ब्रह्मलोकः’)
सप्तमःseventh
सप्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); क्रमवाचक (ordinal)
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक
भास्वरःshining, radiant
भास्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘सः’)