Shloka 142
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
अपुनर्मारको नाम ब्रह्मलोकः स उच्यते / यस्मिन्न च्यवते भूयो ब्रह्मणं य उपासते
Transliteration
apunarmārako nāma brahmalokaḥ sa ucyate / yasminna cyavate bhūyo brahmaṇaṃ ya upāsate
Translation
وہ برہملوک ‘اپونرمارک’ کہلاتا ہے؛ جہاں برہما کی عبادت کرنے والا پھر کبھی زوال پذیر نہیں ہوتا۔
Word by Word
apunarmārakaḥ(the) non-returning-to-death (place)
apunarmārakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-punar-māraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (न पुनर्मारकः = not causing death again)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निपात (particle: ‘by name’)
brahma-lokaḥBrahmaloka
brahma-lokaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः
saḥthat/it
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
ucyateis called
ucyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
yasminin which
yasmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
nanot
na:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
cyavatefalls/returns (from that state)
cyavate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootcyu (च्यु धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
bhūyaḥagain
bhūyaḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक-क्रियाविशेषण (adverb: again)
brahmaṇamBrahman / the Absolute
brahmaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
yewho (those who)
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
upāsateworship/meditate upon
upāsate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-ās (आस् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद