Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवानां तु स्वयंभुवा / ब्रह्मणो मानसाः पुत्रास्ते हि सर्वे महात्मनः

traya eva gaṇāḥ proktā devānāṃ tu svayaṃbhuvā / brahmaṇo mānasāḥ putrāste hi sarve mahātmanaḥ

سویَمبھو نے دیوتاؤں کے صرف تین ہی گن بیان کیے ہیں۔ وہ برہما کے مانس پتر ہیں؛ وہ سب کے سب مہاتما ہیں۔

त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्या-विशेषण ('three')
एवonly/indeed
एव:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (particle of emphasis/restriction)
गणाःgroups/classes
गणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रोक्ताःdeclared
प्रोक्ताः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र + √वच् (धातु) + क्त → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle: 'said/declared')
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
स्वयंभुवाby Svayaṃbhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मानसाःmind-born
मानसाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण ('mental/mind-born')
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संकेत-विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महात्मनःgreat-souled
महात्मनः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय ('great-souled')