Previous Verse
Next Verse

Shloka 93

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

भार्गवः सप्तमस्तेषां विज्ञेयस्तु तपोधृतिः / एते सप्तर्षयः सिद्धा अन्त्ये सावर्णिकेंऽतरे

bhārgavaḥ saptamasteṣāṃ vijñeyastu tapodhṛtiḥ / ete saptarṣayaḥ siddhā antye sāvarṇikeṃ'tare

ان میں ساتواں بھارگو ہے، جو ‘تپودھرتی’ کے نام سے پہچانا جاتا ہے۔ یہی کامل شدہ سپترشی آخری ساورنک منونتر میں ہوتے ہیں۔

भार्गवःBhārgava (name)
भार्गवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सप्तमःthe seventh
सप्तमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
विज्ञेयःto be known (as)
विज्ञेयः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicative adjective)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) + तव्यत् (कृत्) → विज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण, तव्यत्-प्रत्यय (gerundive: 'to be known')
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (contrast/emphasis)
तपोधृतिःTapodṛti (name; 'steadfast in austerity')
तपोधृतिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + धृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (tapasya dhṛtiḥ = 'steadfastness of austerity')
एतेthese
एते:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संकेत-विशेषण (demonstrative)
सप्तर्षयःthe seven sages
सप्तर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound: 'seven sages')
सिद्धाःaccomplished/perfected
सिद्धाः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√सिध् (धातु) + क्त (कृत्) → सिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past participle: 'accomplished/perfected')
अन्त्येin the last
अन्त्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootअन्त्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying 'antara')
सावर्णिकेin the Sāvarṇika (Manvantara)
सावर्णिके:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootसावर्णिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मन्वन्तर-विशेषण (qualifying 'antara')
अन्तरेin the interval/Manvantara
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन