Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

पादः क्रान्तस्तृतीयो ऽयमनुषङ्गेण नस्त्वया / चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय

pādaḥ krāntastṛtīyo 'yamanuṣaṅgeṇa nastvayā / caturthaṃ vistarātpādaṃ saṃhāraṃ pārikīrttaya

تم نے ضمنی طور پر ہمارے لیے یہ تیسرا پاد مکمل کر دیا؛ اب چوتھا پاد تفصیل سے اور سنہار (اختتامِ کائنات) بھی بیان کرو۔

pādaḥthe section (pāda)
pādaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāda (पाद प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg)
krāntaḥcompleted/covered
krāntaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (विधेय)
TypeAdjective
Rootkrānta (कृदन्त; √kram/क्रम् धातु)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg); past participle predicate to ‘pādaḥ’
tṛtīyaḥthird
tṛtīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (तृतीय प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg); qualifies ‘pādaḥ’
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg)
anuṣaṅgeṇaas a continuation
anuṣaṅgeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga (अनुषङ्ग प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Tṛtīyā (instr, 3rd), Ekavacana (sg); adverbial-instrumental ‘by way of continuation/connection’
naḥfor us
naḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī/Caturthī (gen/dat, 6th/4th), Bahuvacana (pl); enclitic ‘for us/our’ (context: ‘for us’)
tvayāby you
tvayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (instr, 3rd), Ekavacana (sg)
caturthamfourth
caturtham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturtha (चतुर्थ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg); qualifies ‘pādam’
vistarātin detail
vistarāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeNoun
Rootvistara (विस्तर प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc/also neut), Pañcamī (abl, 5th), Ekavacana (sg); adverbial-ablative ‘in detail/at length’
pādamsection (pāda)
pādam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāda (पाद प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg)
saṃhāramthe dissolution/summary (saṃhāra)
saṃhāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃhāra (संहार प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg); appositional object to ‘pādam’
pāri-kīrtayadescribe fully
pāri-kīrtaya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari + √kīrt (परि + कीर्त् धातु)
FormLoṭ-lakāra (imperative), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana (sg), Parasmaipada; with upasarga pari-