Shloka 189
Devanagari script
स स्रष्टा सर्वभूतानां कल्पादिषु पुनः पुनः / एवमेशायित्वा तु ह्यात्मन्येव प्रजापतिः
Transliteration
sa sraṣṭā sarvabhūtānāṃ kalpādiṣu punaḥ punaḥ / evameśāyitvā tu hyātmanyeva prajāpatiḥ
Translation
وہی پرجاپتی کلپوں کے آغاز میں بار بار تمام مخلوقات کا سَرشتا بنتا ہے؛ اور یوں حاکمیت کر کے آخرکار اپنے ہی آتما میں قائم رہتا ہے۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्रष्टाcreator
स्रष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसृज् (धातु) + तृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकर्तरि-तृन्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि भूतानि)
कल्पादिषुin kalpas and the like
कल्पादिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुषः (कल्प-आदि-षु = ‘in kalpas etc.’)
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb)
एवम्thus
एवम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus’)
ईशायित्वाhaving ruled/being lord
ईशायित्वा:
Purvakala-Kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootईश् (धातु) + आयि (णिच्/भाव) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having ruled/been lord’
तुbut/and
तु:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive)
हिindeed
हि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
आत्मनिin himself
आत्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive particle)
प्रजापतिःPrajāpati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रजानां पतिः)