Shloka 180
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तावन्तं कालमेवं तु भवत्येकार्मवं जगत् / तदा तु सर्वे व्यापारा निवर्त्तन्ते प्रजापतेः
Transliteration
tāvantaṃ kālamevaṃ tu bhavatyekārmavaṃ jagat / tadā tu sarve vyāpārā nivarttante prajāpateḥ
Translation
اتنے ہی زمانے تک یہ جگت ایکارنو ہی رہتا ہے۔ پھر پرجاپتی کے تمام کار و بار موقوف ہو جاتے ہیں۔
Word by Word
तावन्तम्so much, that much
तावन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; कालम् इत्यस्य विशेषणम्
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (manner adverb)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एकार्मवम्in the ekārmava state
एकार्मवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकार्मव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; जगत् इत्यस्य विशेषणम्
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक अव्यय (particle)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), बहुवचन; व्यापारा इत्यस्य विशेषणम्
व्यापाराःactivities, operations
व्यापाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यापार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), बहुवचन
निवर्तन्तेcease, come to an end
निवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वृत् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन