Shloka 16
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
विंशतिः सुतपा ह्येते नामभिः परिकीर्त्तिताः / प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः
Transliteration
viṃśatiḥ sutapā hyete nāmabhiḥ parikīrttitāḥ / prabhurvibhurvibhāsaśca jetā hantā rihā ṛtuḥ
Translation
سُتپا نام کے یہ بیس (دیوتا) ان ناموں سے یاد کیے گئے ہیں—پربھو، وِبھُو، وِبھاس، جیتا، ہنتا، رِہا اور رِتو۔
Word by Word
विंशतिःtwenty
विंशतिः:
कर्ता (Subject—‘twenty’)
TypeNoun
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक (cardinal number)
सुतपाःthe Sutapās (a class)
सुतपाः:
सम्बन्ध/विशेष्य (Apposition to ‘twenty’)
TypeNoun
Rootसुतपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नाम (class/group name)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle); हेत्वर्थ/निश्चय (indeed/for)
एतेthese
एते:
कर्ता (Subject—‘these’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
नामभिःby (their) names
नामभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
परिकीर्त्तिताःare proclaimed
परिकीर्त्तिताः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) + परि (उपसर्ग) → परिकीर्त्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि (passive: ‘are proclaimed’)
प्रभुःPrabhu (lord)
प्रभुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
विभुःVibhu (all-pervading)
विभुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
विभासःVibhāsa (shining)
विभासः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootविभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
जेताJētā (conqueror)
जेता:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootजि (धातु) → जेतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्/agent noun)
Formतृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
हन्ताHantā (slayer)
हन्ता:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootहन् (धातु) → हन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक, तृच्/agent noun)
Formतृच्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
रिहाRihā (scratcher/licker—name)
रिहा:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootरिह्/रिह (धातु) → रिहन्/रिहा (कृदन्त-प्रातिपदिक; agent)
Formकर्तरि-प्रातिपदिक (agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; रूपविशेष (irregular agent form)
ऋतुःṚtu (name)
ऋतुः:
कर्ता (Name in list)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (repeated name)