Shloka 139
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यंभो महार्णवात् / तेनाहारेण संदीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत
Transliteration
tasya te raśmayaḥ sapta pibantyaṃbho mahārṇavāt / tenāhāreṇa saṃdīptāḥ sūryāḥ sapta bhavantyuta
Translation
اس کی سات کرنیں مہاسागर سے پانی پیتی ہیں۔ اسی غذا سے روشن ہو کر وہ سات سورج بن جاتی ہیں۔
Word by Word
तस्यof him (of the Sun)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘of him/of that’
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative ‘those’
रश्मयःrays
रश्मयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/सर्वलिङ्ग; here qualifying रश्मयः (plural)
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अम्भःwater
अम्भः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootambhas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
महा-अर्णवात्from the great ocean
महा-अर्णवात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; ‘from the great ocean’
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘by that/with that’
आहारेणby nourishment
आहारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; instrumental ‘by nourishment/food’
संदीप्ताःkindled / inflamed
संदीप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-दीप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; predicate participle qualifying सूर्याः
सूर्याःsuns
सूर्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; qualifying सूर्याः
भवन्तिbecome / are
भवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
उतindeed/also
उत:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootuta (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (emphatic/also)