Shloka 127
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
चतुर्युगसहस्रान्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः / रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहोरात्रविदो जनाः
Transliteration
caturyugasahasrāntamaharyadbrahmaṇo viduḥ / rātriṃ yugasahasrāntāṃ te 'horātravido janāḥ
Translation
اہورात्र کے جاننے والے کہتے ہیں کہ برہما کا ایک دن چتُر یُگ کے ہزار چکروں کے برابر ہے، اور اس کی رات بھی ہزار یُگ-چکروں کے برابر ہے۔
Word by Word
चतुर्-युग-सहस्र-अन्तम्ending with a thousand sets of four yugas
चतुर्-युग-सहस्र-अन्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या) + युग (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (चतुर्युगानां सहस्रस्य अन्तः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying अहः
अहःday
अहः:
कर्म (Karma/Object of viduḥ)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
यत्which
यत्:
कर्म (Karma/Object apposition)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun referring to अहः
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
विदुःknow
विदुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; 'they know'
रात्रिम्night
रात्रिम्:
कर्म (Karma/Object of viduḥ understood)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
युग-सहस्र-अन्ताम्ending with a thousand yugas
युग-सहस्र-अन्ताम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयुग (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (युगानां सहस्रस्य अन्तः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying रात्रिम्
तेthose
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
अहोरात्र-विदःknowers of day and night
अहोरात्र-विदः:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त-प्रातिपदिक: विद्-शब्द)
Formतत्पुरुष-समास (अहोरात्रं विदन्ति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
जनाःpeople
जनाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural