Shloka 123
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवास्ते वै चतुर्द्दश / सशरीराश्च श्रूयन्ते जनलोके सहानुगाः
Transliteration
manvantareṣu sarveṣu devāste vai caturddaśa / saśarīrāśca śrūyante janaloke sahānugāḥ
Translation
تمام منونتروں میں وہ چودہ دیوتا اپنے پیروکاروں سمیت جن لوک میں جسم سمیت موجود سمجھے جاتے ہیں۔
Word by Word
मन्वन्तरेषुin the manvantaras
मन्वन्तरेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), बहुवचन; Locative plural
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with मन्वन्तरेषु
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
तेthey/those
ते:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; pronoun referring to देवाः
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
विशेषण (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; here used predicatively with देवाः (fourteen)
स-शरीराःhaving bodies, embodied
स-शरीराः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/सह-प्रातिपदिक) + शरीर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; qualifying देवाः
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
श्रूयन्तेare heard/are said
श्रूयन्ते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद; passive-like sense 'are heard/are said'
जनलोकेin Janaloka
जनलोके:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootजनलोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जनानां लोकः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
सह-अनुगाःwith their followers/attendants
सह-अनुगाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसह (अव्यय/प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; qualifying देवाः