Shloka 114
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
आत्रेयः श्वाजितः प्रोक्तो मनुपुत्रानतः शृणु / उरुर्गुरुश्च गंभीरो बुद्धः शुद्धः शुचिः कृती
Transliteration
ātreyaḥ śvājitaḥ prokto manuputrānataḥ śṛṇu / ururguruśca gaṃbhīro buddhaḥ śuddhaḥ śuciḥ kṛtī
Translation
آتریہ کو ‘شواجِت’ کہا گیا ہے؛ اب منو کے بیٹوں کی ترتیب سنو—اُرو، گُرو، گمبھیر، بُدھ، شُدھ، شُچی اور کِرتی۔
Word by Word
आत्रेयःĀtreya
आत्रेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऋषिनाम
श्वाजितःŚvājita
श्वाजितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वाजित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
प्रोक्तःis declared/said
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) — ‘has been said/declared’
मनुपुत्रsons of Manu
मनुपुत्र:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनॊः पुत्राः)
अनतःreverent/bowed
अनतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण—‘bowed/with reverence’ (used with मनुपुत्रान्)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
उरुःUru
उरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
गुरुःGuru
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
गंभीरःGambhīra
गंभीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगंभीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
बुद्धःBuddha
बुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध् (धातु) → बुद्ध (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
शुद्धःŚuddha
शुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
शुचिःŚuci
शुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
कृतीKṛtī
कृती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृतिन्/कृती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)