Previous Verse

Shloka 44

भृगुवंश-प्रसववर्णनम्

Genealogical Emanations in the Bhṛgu Line

स्वायंभुवे ऽन्तरेतीतान्यग्नेस्तु शृणुत प्रजाः / इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबन्धः प्रकीर्त्तितः

svāyaṃbhuve 'ntaretītānyagnestu śṛṇuta prajāḥ / ityeṣa ṛṣisargastu sānubandhaḥ prakīrttitaḥ

اے رعایا، سوایمبھُو منونتر میں اگنی سے متعلق جو گزشتہ واقعات گزر چکے ہیں، سنو؛ یوں یہ رِشیوں کی سَرجنا کا بیان ربط سمیت بیان کیا گیا۔

svāyaṃbhuvein (the period of) Svāyambhuva
svāyaṃbhuve:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsvāyaṃbhuva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napुंसकलिङ्ग (n.) (contextual), Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana (sg.); used with antare
antarein the interval (manvantara)
antare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Ekavacana (sg.); locative of time ‘in the interval/manvantara’
etītānipassed; elapsed
etītāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooti (धातु) + ita (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/ktá) ‘gone/passed’; Napुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Bahuvacana (pl.); qualifying (implicit) ‘(things) passed’
agnestुof Agni, however
agnestु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī vibhakti (6th/षष्ठी), Ekavacana (sg.) + tu (avyaya)
tubut; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle/conjunction (निपात)
śṛṇutahear; listen
śṛṇuta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
FormLoṭ lakāra (imperative/लोट्), Madhyama-puruṣa (2nd person), Bahuvacana (pl.), Parasmaipada
prajāḥO beings/people
prajāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Sambodhana/Prathamā vibhakti (voc./nom.), Bahuvacana (pl.); address to audience
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोग)
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (sg.)
ṛṣi-sargaḥcreation/origin of sages
ṛṣi-sargaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक) + sarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (sg.); ṣaṣṭhī-tatpuruṣa ‘of sages’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
sānubandhaḥwith its continuation/connection
sānubandhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa-anubandha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (sg.); compound: sa + anubandha ‘with sequel/connection’
prakīrttitaḥhas been proclaimed
prakīrttitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + kīrt (धातु) + ta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/ktá), Puṃliṅga (m.), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (sg.); passive sense ‘has been proclaimed’