Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana

Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases

हंसो ज्योतिष्टमो मध्य आचारस्त्विह दारुणः / वरूथो ऽथ वरेण्यश्य ततो वसुरुचिः स्मृतः

haṃso jyotiṣṭamo madhya ācārastviha dāruṇaḥ / varūtho 'tha vareṇyaśya tato vasuruciḥ smṛtaḥ

ہنس، جیوتِشٹم اور مدھیہ؛ یہاں ‘آچار’ نام کا ایک سخت (گندھرو) ہے۔ پھر وروتھ، ورینْی، اور اس کے بعد وسُروچی—یوں یاد کیا گیا ہے۔

haṃsaḥHaṃsa (name)
haṃsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothaṃsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
jyotiṣṭamaḥmost luminous/excellent
jyotiṣṭamaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootjyotiṣṭama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अतिशयवाचक (superlative) विशेषण
madhyaḥMadhya (name)
madhyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmadhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (नामरूपेण)
ācāraḥĀcāra (name)
ācāraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootācāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tubut/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (adversative/contrast particle)
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: 'here')
dāruṇaḥterrible/fierce
dāruṇaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootdāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
varūthaḥVarūtha (name)
varūthaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvarūtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
athathen/next
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)
vareṇyasyaof Vareṇya
vareṇyasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootvareṇya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (नाम; 'of Vareṇya')
tataḥfrom him/thereafter
tataḥ:
Apadana (अपादान/source)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (from that/thereafter)
vasuruciḥVasuruci (name)
vasuruciḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvasu + ruci (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (vasu-ruci = 'bright like wealth/brightly shining') नामरूपेण
smṛtaḥis remembered/mentioned
smṛtaḥ:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण/predicative)
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु) → smṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय-विशेषण