Shloka 24
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् / स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्
Transliteration
taunamaskṛtya dharmajña praveṣṭuṃ codyato 'bhavam / sa māmavekṣya gāmapo viśantaṃ tvarayānvitam
Translation
اے دین شناس! اُن دونوں کو سلامِ تعظیم کر کے میں اندر داخل ہونے کو آمادہ ہوا۔ مجھے جلدی میں اندر جاتے دیکھ کر اُس دربان نے مجھے دیکھا۔
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual
नमस्कृत्यhaving bowed to
नमस्कृत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; ‘having saluted’
धर्मज्ञO knower of dharma
धर्मज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्म + ज्ञ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; address to a ‘knower of dharma’
प्रवेष्टुम्to enter
प्रवेष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), from √विश् with prefix प्र-; ‘to enter’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
उद्यतःready/intent
उद्यतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्-यत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘ready/intent’
अभवम्I became/was
अभवम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
अवेक्ष्यhaving seen/observed
अवेक्ष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअव-ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; from √ईक्ष् with prefix अव-; ‘having looked at/observed’
गामपःthe attendant (gāmapaḥ)
गामपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगामप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; rare/uncertain lexeme in this context (possibly a gate-keeper/attendant)
विशन्तम्entering
विशन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formशतृ (present active participle/वर्तमानकृदन्त), Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with माम्; ‘entering’
त्वरयान्वितम्hastened / with urgency
त्वरयान्वितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा + अन्वित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with माम्; ‘endowed with haste’ (त्वरया अन्वितम्)