Brahma Purana — The Conflagration of the Great Dissolution and Markandeya’s Refuge at the Eternal Banyan, Shloka 1
Devanagari script
ब्रह्मोवाच आसीत् कल्पे मुनिश्रेष्ठाः संप्रवृत्ते महाक्षये नष्टे ऽर्कचन्द्रे पवने नष्टे स्थावरजङ्गमे //
Translation
یہاں شلوک کا اصل متن موجود نہیں؛ صرف “1” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم سنسکرت شلوک فراہم کریں، پھر باوقار ترجمہ کیا جائے گا۔
Word by Word
ब्रह्मBrahmā
ब्रह्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आसीत्there was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कल्पेin a kalpa (aeon)
कल्पे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
मुनिश्रेष्ठाःbest of sages
मुनिश्रेष्ठाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक); मुनीनां श्रेष्ठाः
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
संप्रवृत्तेwhen (it) had begun
संप्रवृत्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when (it) had commenced’
महाक्षयेin the great dissolution
महाक्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (great destruction)
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
अर्कचन्द्रेin the sun and the moon (being gone)
अर्कचन्द्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क + चन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (sun and moon)
पवनेin the wind (being gone)
पवने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी
स्थावरजङ्गमेin (all) immobile and mobile beings (being gone)
स्थावरजङ्गमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थावर + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (the immobile and the mobile beings as a whole)
Speaker
Brahmā speaking to sages (muniśreṣṭhāḥ)