Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Duryodhana’s Envy at Yudhiṣṭhira’s Rājasūya and the Avabhṛtha Festival

चित्रध्वजपताकाग्रैरिभेन्द्रस्यन्दनार्वभि: । स्वलङ्कृतैर्भटैर्भूपा निर्ययू रुक्‍ममालिन: ॥ ११ ॥

citra-dhvaja-patākāgrair ibhendra-syandanārvabhiḥ sv-alaṅkṛtair bhaṭair bhūpā niryayū rukma-mālinaḥ

سونے کے ہار پہنے ہوئے سب بادشاہ پھر یمنا کی طرف روانہ ہوئے۔ ان کے آگے رنگ برنگے جھنڈے اور پَتاکائیں تھیں، اور ساتھ خوب آراستہ سپاہی تھے جو عالی شان ہاتھیوں، رتھوں اور گھوڑوں پر سوار تھے۔

citra-dhvaja-patākāgraiḥwith the tips of colorful flags and banners
citra-dhvaja-patākāgraiḥ:
Karaṇa (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootcitra (प्रातिपदिक) + dhvaja (प्रातिपदिक) + patākā (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Bahuvacana; samāsa: (citra-dhvaja-patākā)-agra = ‘tops of variegated flags and banners’
ibhendra-syandana-arvabhiḥwith the horses of the elephant-lords’ chariots
ibhendra-syandana-arvabhiḥ:
Karaṇa (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootibhendra (प्रातिपदिक) + syandana (प्रातिपदिक) + arva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Bahuvacana; samāsa: ibhendra-syandana-arva = ‘horses of the chariots of lordly elephants’ (context: elephant-mounted/royal procession)
su-alaṅkṛtaiḥwell-adorned
su-alaṅkṛtaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of bhaṭaiḥ
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + alaṅkṛta (कृदन्त; √alaṅkṛ/अलङ्कृ)
FormPuṁliṅga, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Bahuvacana; kta-participle (भूतकृदन्त/क्त) used adjectivally = ‘well-adorned’
bhaṭaiḥby/with soldiers
bhaṭaiḥ:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करणम्)
TypeNoun
Rootbhaṭa (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Bahuvacana
bhūpāḥthe kings
bhūpāḥ:
Kartā (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhūpa (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana
niryayūḥwent out / set forth
niryayūḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु) with nis-/nir- (उपसर्ग)
FormLuṅ (Aorist/लुङ्), Parasmaipada, Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Bahuvacana; ‘they went out’
rukma-mālinaḥwearing golden garlands
rukma-mālinaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of bhūpāḥ
TypeAdjective
Rootrukma (प्रातिपदिक) + mālin (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana; samāsa: rukma-mālin = ‘having garlands of gold’

FAQs

In this verse, Śukadeva describes the kings departing in a grand procession—decorated soldiers, prominent flags and banners, and the full royal display of elephants, chariots, and horses.

The golden garlands emphasize the ceremonial splendor and royal honor surrounding the Rajasuya context, showing how the assembled rulers appeared outwardly magnificent during the sacrificial festivities.

External grandeur and celebration can be impressive, but the Bhagavatam’s larger narrative encourages seeing such opulence as temporary and remembering that true value lies in devotion and right purpose (dharma) behind one’s actions.