Shloka 22

Rāsa-līlā Begins; Divine Multiplication; Moral Doubt and Its Resolution

Devanagari script

ताभिर्युत: श्रममपोहितुमङ्गसङ्ग- घृष्टस्रज: स कुचकुङ्कुमरञ्जिताया: । गन्धर्वपालिभिरनुद्रुत आविशद् वा: श्रान्तो गजीभिरिभराडिव भिन्नसेतु: ॥ २२ ॥

Transliteration

tābhir yutaḥ śramam apohitum aṅga-saṅga- ghṛṣṭa-srajaḥ sa kuca-kuṅkuma-rañjitāyāḥ gandharva-pālibhir anudruta āviśad vāḥ śrānto gajībhir ibha-rāḍ iva bhinna-setuḥ

Translation

گوپیوں کے ساتھ وصال کی لیلا میں کچلی ہوئی اُس کی مالا اُن کے سینوں کے کُنکُم سے رنگین ہو گئی تھی۔ گوپیوں کی تھکن دور کرنے کے لیے شری کرشن یمنا کے پانی میں داخل ہوئے؛ گندھرووں کی طرح گانے والی مکھیاں تیزی سے پیچھے آئیں۔ وہ اپنی سنگنیوں سمیت پانی میں اترتے شاہانہ گجندر کی مانند دکھائی دیے؛ اور جیسے زورآور ہاتھی کھیت کی منڈیر توڑ دے، ویسے ہی انہوں نے دنیاوی اور ویدک مراتب کی حدیں پار کیں۔

Synonyms

• ताभिः: with them
• ताभिः: Sahakāraka (सह; accompaniment)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• युतः: accompanied
• युतः: Karta (कर्ता; predicate of सः)
• Type: Adjective
• Root: युत (प्रातिपदिक; √युज् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past participle ‘joined/companioned’

• श्रमम्: fatigue
• श्रमम्: Karma (कर्म; object of अपोहितुम्)
• Type: Noun
• Root: श्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अपोहितुम्: to dispel
• अपोहितुम्: Prayojana (प्रयोजन; purpose)
• Type: Verb
• Root: अप + ऊह्/ऊह (धातु; √ऊह् ‘to remove/drive away’)
• Form: तुमुन्-प्रत्यय (infinitive), ‘to remove’; उपसर्ग: अप-

• अङ्ग-सङ्ग-घृष्ट-स्रजः: whose garland was rubbed by bodily contact
• अङ्ग-सङ्ग-घृष्ट-स्रजः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + सङ्ग (प्रातिपदिक) + घृष्ट (प्रातिपदिक; √घृष् + क्त) + स्रज् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative): ‘garland rubbed by body-contact’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective of सः

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कुच-कुङ्कुम-रञ्जितायाः: of (the water) tinged with saffron from breasts
• कुच-कुङ्कुम-रञ्जितायाः: Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
• Type: Noun
• Root: कुच (प्रातिपदिक) + कुङ्कुम (प्रातिपदिक) + रञ्जित (प्रातिपदिक; √रञ्ज् + क्त)
• Form: तत्पुरुष (determinative): ‘(water) reddened by breast-saffron’; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; dependent genitive with वाḥ

• गन्धर्व-पालिभिः: by bands of Gandharvas
• गन्धर्व-पालिभिः: Karaṇa/Sahakāraka (करण/सह; by/with)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक) + पाली (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ‘gandharvānāṁ pālyaḥ’ (groups/rows of Gandharvas); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अनुद्रुतः: followed (in pursuit)
• अनुद्रुतः: Viśeṣaṇa (विशेषण; of सः)
• Type: Adjective
• Root: अनु + द्रुत (प्रातिपदिक; √द्रु ‘to run’ + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘followed/pursued’; upasarga: अनु-

• आविशद्: he entered
• आविशद्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + विश् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: आ-

• वाः: the water
• वाः: Karma (कर्म; object—into the water)
• Type: Noun
• Root: अप्/वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Vedic/poetic form for ‘water’ (वारि/आपः)

• श्रान्तः: tired
• श्रान्तः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रान्त (प्रातिपदिक; √श्रम् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गजीभिः: with female elephants/elephants
• गजीभिः: Upamāna-sahakāraka (उपमान; with elephants—comparison)
• Type: Noun
• Root: गजी (प्रातिपदिक; ‘elephant-female/elephant’ poetic)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• इभ-राट्: the king of elephants
• इभ-राट्: Upamāna (उपमान; standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: इभ (प्रातिपदिक) + राट् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ‘ibhasya rāṭ’ (king of elephants); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इव: like
• इव: Upamādyotaka (उपमाद्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (comparative particle)

• भिन्न-सेतुः: with a broken embankment
• भिन्न-सेतुः: Upamāna-dharma (उपमानधर्म; descriptive in simile)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (प्रातिपदिक; √भिद् + क्त) + सेतु (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: ‘भिन्नः सेतुः’ (a broken dam/embankment); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate/comparison descriptor

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa
• Gopīs

FAQs

What does Srimad Bhagavatam 10.33.22 describe in the Rasa Lila?

It depicts Kṛṣṇa, accompanied by the gopīs, entering the waters to relieve fatigue, with vivid devotional imagery showing their intimate yet transcendental association.

Why is Kṛṣṇa compared to a great elephant breaking a dam in this verse?

The simile emphasizes His powerful, majestic movement as He enters the water, while also conveying the playful exhaustion after sportive pastimes with the gopīs.

How can devotees apply the message of this verse in modern life?

By remembering that Kṛṣṇa is the center of all pure love and joy, one can redirect worldly longing into devotion—seeking spiritual refreshment through sincere bhakti and remembrance of His līlās.