Shloka 33

Varṣā-Śarad Vṛndāvana-Śobha: The Beauty of the Rainy and Autumn Seasons in Vraja

Devanagari script

शरदा नीरजोत्पत्त्या नीराणि प्रकृतिं ययु: । भ्रष्टानामिव चेतांसि पुनर्योगनिषेवया ॥ ३३ ॥

Transliteration

śaradā nīrajotpattyā nīrāṇi prakṛtiṁ yayuḥ bhraṣṭānām iva cetāṁsi punar yoga-niṣevayā

Translation

خزاں میں کنول کھل اٹھے اور تالاب و ندیاں اپنی فطری پاکیزگی کو لوٹ آئیں؛ جیسے گرے ہوئے یوگی جب دوبارہ بھکتی-سیوا اختیار کرتے ہیں تو ان کے دل پاک ہو جاتے ہیں۔

Synonyms

• शरदा: by (the coming of) autumn
• शरदा: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-अर्थे

• नीरज-उत्पत्त्या: by the arising of lotuses
• नीरज-उत्पत्त्या: करण/हेतु (Karaṇa/Hetu)
• Type: Noun
• Root: नीरज (प्रातिपदिक) + उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (नीरजस्य उत्पत्तिः); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

• नीराणि: waters
• नीराणि: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: नीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन

• प्रकृतिम्: to (their) natural state
• प्रकृतिम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• ययुः: went/returned
• ययुः: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• भ्रष्टानाम्: of the fallen (from yoga)
• भ्रष्टानाम्: सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
• Type: Adjective
• Root: भ्रष्ट (√भ्रंश्/भ्रश्-धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘fallen/strayed’—उपमेय-सम्बन्धे

• इव: like
• इव: उपमान-सूचक (Upamā-sūcaka)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक अव्यय (particle of comparison)

• चेतांसि: minds
• चेतांसि: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्ति-वाचक क्रियाविशेषण (adverb)

• योग-निषेवया: by the practice of yoga
• योग-निषेवया: करण/हेतु (Karaṇa/Hetu)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + निषेवा (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य निषेवा); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया, एकवचन

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about purification of the mind through yoga?

This verse compares autumn-cleared waters to the mind becoming clear again when one resumes disciplined yoga practice after a lapse.

Why does Śukadeva Gosvāmī describe nature while narrating Krishna’s Vraja pastimes?

He uses seasonal changes in Vraja to reveal spiritual lessons—here, nature’s return to clarity mirrors the seeker’s return to steadiness through practice.

Practical application of this Bhagavatam teaching in modern life?

Even if discipline breaks, restart sincere daily practice—meditation, japa, or regulated devotion—so the mind can return to clarity and balance.