Sutra 13
Devanagari script
अप्रिया अपि दक्षाः स्युस्तद्भावाद् ये बहिष्कृताः ॥ कZ_०५.४.१३च्द् ॥
Transliteration
apriyā api dakṣāḥ syus tadbhāvād ye bahiṣkṛtāḥ
Translation
جو ناپسند ہوں وہ بھی قابل ہو سکتے ہیں؛ اور جو خارج کیے گئے ہوں وہ اسی خارج کیے جانے کی حالت کے باعث (ویسا) عمل کر سکتے ہیں۔
Word by Word
अप्रियाःunpleasant / not dear (to the king)
अप्रियाः:
TypeAdjective
Rootप्रिय
Formप्रि-पूर्वक 'प्रिय' (adj.) with negation prefix अ-; प्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गे (contextually qualifying 'दक्षाः')
अपिeven / although
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात; concessive/emphatic usage
दक्षाःcapable, competent
दक्षाः:
TypeAdjective
Rootदक्ष
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्
स्युःshould be / may be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस्
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङर्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; √अस्
तद्भावात्because of that state/condition (i.e., being disliked)
तद्भावात्:
TypeNoun
Rootभाव
Formतद् + भाव; पञ्चमी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (भाव-शब्दः); हेतौ/कारणे (ablative of cause)
येthose who
ये:
TypePronoun
Rootयद्
Formयद्-प्रातिपदिक; प्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; सम्बन्धे (relative pronoun)
बहिष्कृताःexcluded, kept out, dismissed
बहिष्कृताः:
TypeParticiple
Rootबहिष्कृ
Formकृदन्त (क्त); √बहिष्कृ (बहिः + √कृ); प्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गम्; कर्मणि प्रयोगे 'excluded'
Entities Mentioned
E
excluded persons (bahiṣkṛta)FAQs
Exclusion can generate grievance and opportunism; administrators should anticipate reactive behavior and manage reintegration or monitoring.
It separates competence from personal liking, urging evaluation by capability rather than courtly preference.