Sutra 8
Devanagari script
तस्याकरणे वा समाहर्तृपुरुषा ग्रीष्मे कर्षकाणामुद्वापं कारयेयुः ॥ कZ_०५.२.०८ ॥
Transliteration
tasyākaraṇe vā samāhartṛpuruṣā grīṣme karṣakāṇām udvāpaṃ kārayeyuḥ
Translation
اگر وہ ایسا نہ کریں تو سماآہرتṛ (محصول جمع کرنے والے) کے کارندے گرمیوں میں کاشتکاروں کے کھیتوں میں ان کی طرف سے بوائی/کاشت کروا دیں۔
Word by Word
तस्यof that / in its (case)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सर्वनाम-प्रातिपदिक
अकरणेin the non-performance / in the case of not doing (it)
अकरणे:
TypeNoun (action-noun)
Rootकृ
Formसप्तमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘अ-करण’ (निषेध) = न करणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
समाहर्तृपुरुषाःthe men/agents of the collector (Samāhartṛ)
समाहर्तृपुरुषाः:
TypeNoun
Rootसम्-आ-हृ (समाहर्तृ) + पुरुष
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; समाहर्तुः पुरुषाः = समाहर्तृ-सेवकाः/अधिकृताः
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
TypeNoun
Rootग्रीष्म
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
कर्षकाणाम्of the farmers/cultivators
कर्षकाणाम्:
TypeNoun
Rootकर्षक
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग
उद्वापम्the udvāpa (a levy/collection; lit. ‘raising’)
उद्वापम्:
TypeNoun
Rootउद्वाप
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्ग
कारयेयुःthey should cause (it) to be done / should make (them) do
कारयेयुः:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, बहुवचनम्; causative ‘cause to do/make (someone) do’
Entities Mentioned
S
samāhartṛ (Collector)S
samāhartṛpuruṣāḥ (collector’s agents)K
karṣakāḥ (cultivators)FAQs
Direct state execution via the Collector’s agents—ensuring sowing/cultivation occurs on schedule to protect output and revenue.