Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 59

स्त्रीव्यसने भवत्यपत्योत्पत्तिरात्मरक्षणं चान्तर्दारेषु विपर्ययो वा बाह्येषु अगम्येषु सर्वोच्छित्तिः ॥ कZ_०८.३.५९ ॥

strīvyasane bhavaty apatyotpattir ātmarakṣaṇaṃ cāntardāreṣu viparyayo vā bāhyeṣu agamyeṣu sarvocchittiḥ

عورتوں کی لت میں، اگر آدمی اپنی ہی عورتوں تک محدود رہے تو اولاد بھی ہو سکتی ہے اور اپنی حفاظت بھی؛ لیکن اگر یہ اندرونی حرم میں بگڑ جائے، یا باہر کی ممنوعہ عورتوں تک پھیل جائے، تو مکمل تباہی کا سبب بنتا ہے۔

स्त्रीव्यसनेin the vice/addiction to women
स्त्रीव्यसने:
TypeNoun
Rootस्त्री + व्यसन
Formसप्तमी एकवचनम् (व्यसने); स्त्री- (षष्ठी-सम्बन्धः)
भवतिthere occurs / happens
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट् लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
अपत्योत्पत्तिःthe production of offspring
अपत्योत्पत्तिः:
TypeNoun
Rootअपत्य + उत्पत्ति
Formप्रथमा एकवचनम् स्त्रीलिङ्गम् (उत्पत्तिः); अपत्य- (षष्ठी-सम्बन्धः)
आत्मरक्षणम्self-protection
आत्मरक्षणम्:
TypeNoun
Rootआत्मन् + रक्षण
Formप्रथमा एकवचनम् नपुंसकलिङ्गम् (रक्षणम्); आत्मन्- (षष्ठी-सम्बन्धः)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अन्तर्दारेषुamong the inner wives (women of the inner apartments)
अन्तर्दारेषु:
TypeNoun
Rootअन्तर् + दार
Formसप्तमी बहुवचनम् पुंलिङ्गम् (दारेषु); ‘अन्तर्’ उपसर्गसदृश-पूर्वपदेन विशेषणम्
विपर्ययःthe opposite (result)
विपर्ययः:
TypeNoun
Rootविपर्यय
Formप्रथमा एकवचनम् पुंलिङ्गम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्प-अव्ययम्
बाह्येषुamong external (women/relations)
बाह्येषु:
TypeAdjective (used substantively)
Rootबाह्य
Formसप्तमी बहुवचनम् (पुं/नपुं)
अगम्येषुamong those who are not to be approached (forbidden)
अगम्येषु:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअगम्य
Formसप्तमी बहुवचनम् (पुं/नपुं); ‘गम्’ धातोः यत्-प्रत्ययान्तः, नञ्-पूर्वकः
सर्वोच्छित्तिःtotal destruction / complete ruin
सर्वोच्छित्तिः:
TypeNoun
Rootसर्व + उच्छित्ति
Formप्रथमा एकवचनम् स्त्रीलिङ्गम्
I
inner apartments (antaḥdāra)
F
forbidden women (agamya)

FAQs

Relations within a regulated household may be contained and even serve dynastic continuity, while forbidden external relations trigger blackmail, factional conflict, legal violation, and legitimacy crises.

Not merely personal downfall—Kauṭilya signals systemic collapse: loss of authority, security breaches, and political destruction.