Sutra 3

Devanagari script

गुणप्रातिलोम्यमभावः प्रदोषः प्रसङ्गः पीडा वा व्यसनम् ॥ कZ_०८.१.०३ ॥

Transliteration

guṇaprātilomyamabhāvaḥ pradoṣaḥ prasaṅgaḥ pīḍā vā vyasanam

Translation

‘آفت/بلا’ کی صورتیں یہ ہو سکتی ہیں: اوصاف کا الٹ جانا (زوال)، اَभाव (کمی/نقصان)، پرَدوش (عیب/فساد)، پرَسنگ (نقصان دہ الجھاؤ/ملوث ہونا)، یا پیڑا (چوٹ/دباؤ)۔

Word by Word

• गुणप्रातिलोम्यम्: inversion/perversion of (good) qualities; acting contrary to proper qualities
• Type: Noun
• Root: गुण + प्रातिलोम्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘गुणस्य प्रातिलोम्यम्’ = गुणानां विपर्ययः/उल्टापनम्

• अभावः: absence; non-existence; lack
• Type: Noun
• Root: अभाव
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• प्रदोषः: fault; blemish; defect
• Type: Noun
• Root: प्र + √दुष् (दोषे) → प्रदोष
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• प्रसङ्गः: attachment; entanglement; undue involvement
• Type: Noun
• Root: प्र + √सञ्ज्/√सङ्ग् (सङ्गे) → प्रसङ्ग
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• पीडा: pain; affliction; oppression
• Type: Noun
• Root: √पीड् (पीडने) → पीडा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• व्यसनम्: calamity; misfortune; distress (also: vice/addiction, depending on context)
• Type: Noun
• Root: व्यसन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन

More Details

FAQs

How can this list be used by administrators?

As a diagnostic checklist: is capability reversing (guṇa-prātilomya), missing (abhāva), corrupted (pradoṣa), entangled (prasaṅga), or under active strain (pīḍā)?

What is ‘prasaṅga’ in governance terms?

Costly entanglements—unwinnable commitments, factional capture, or dependencies that multiply obligations and reduce freedom of action.