तेषां जनपदभिजनमवग्रहं चाप्ततः परीक्षेत समानविद्येभ्यः शिल्पं शास्त्रचक्षुष्मत्तां च कर्मारम्भेषु प्रज्ञां धारयिष्णुतां दाक्ष्यं च कथायोगेषु वाग्मित्वं प्रागल्भ्यं प्रतिभानवत्त्वं च संवासिभ्यः शीलबलारोग्यसत्त्वयोगमस्तम्भमचापलं च प्रत्यक्षतः सम्प्रियत्वमवैरत्वं च ॥ कZ_०१.९.०३ ॥
teṣāṃ janapadabhijanamavagrahaṃ cāptataḥ parīkṣeta samānavidyebhyaḥ śilpaṃ śāstracakṣuṣmattāṃ ca karmārambheṣu prajñāṃ dhārayiṣṇutāṃ dākṣyaṃ ca kathāyogeṣu vāgmitvaṃ prāgalbhyaṃ pratibhānavattvaṃ ca saṃvāsibhyaḥ śīlabalārogyasattvayogamastambhamacāpalaṃ ca pratyakṣataḥ sampriyatvamavairatvaṃ ca
ان کی جانچ یوں کرے: معتبر مخبروں سے ان کے وطن/علاقے اور خاندانی حیثیت، نیز کوئی نااہلی کا عیب؛ ہم فن/ہم تعلیم لوگوں سے ان کی فنی مہارت اور شاستروں کی روشنی میں استدلال کی صلاحیت؛ کام کے آغاز میں ان کی ذہانت، ثابت قدمی اور عملی قابلیت؛ مشاورت میں ان کی فصاحت، اعتماد اور حاضر دماغی؛ ہم نشینوں سے ان کا کردار، قوت، صحت اور جرات، نیز غرور اور چنچل پن سے پاکی؛ اور براہِ راست مشاہدے سے ان کی خوش طبعی/پسندیدگی اور عداوت سے پاکی۔
A layered, multi-source assessment: informant reports for origin/lineage and disqualifying marks; peer review for skill and śāstra-based judgment; task-start observation for intelligence and execution ability; deliberation settings for communication and presence of mind; neighborhood testimony for conduct/health/courage; and direct observation for social acceptability and absence of active enmities.
Triangulated verification (background checks + peer evaluation + performance observation) to reduce appointment risk and information asymmetry.