Sutra 8
Devanagari script
मर्यादां स्थापयेदाचार्यानमात्यान्वा यैनमपाय स्थानेभ्यो वारयेयुः छायानालिकाप्रतोदेन वा रहसि प्रमाद्यन्तमभितुदेयुः ॥ कZ_०१.७.०८ ॥
Transliteration
maryādāṃ sthāpayed ācāryān amātyān vā yai nam apāya-sthānebhyo vārayeyuḥ chāyānālikā-pratodena vā rahasi pramādyantam abhitudeyuḥ
Translation
وہ اساتذہ یا وزیروں کو مقرر کر کے مضبوط حدود قائم کرے جو اسے خطرناک حالات سے روکیں؛ اور اگر وہ خلوت میں غفلت کرے تو وقت کی پابندی اور نگرانی کے ذریعے پوشیدہ طور پر ٹوک کر اسے بیدار اور درست کریں۔
Word by Word
मर्यादाम्a disciplinary boundary/limit (rule)
मर्यादाम्:
TypeNoun
Rootमर्यादा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
स्थापयेत्should establish / should set up
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative (णिच्)
आचार्यान्teachers/instructors
आचार्यान्:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
अमात्यान्ministers/officials
अमात्यान्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
येwho (those who)
ये:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा (सम्बन्धवाचक)
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अपायस्थानेभ्यःfrom places/situations of danger
अपायस्थानेभ्यः:
TypeNoun
Rootअपायस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, पञ्चमी; समासः अपायस्य स्थानम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
वारयेयुःshould restrain / should keep (him) back
वारयेयुः:
TypeVerb
Rootवृ (वारयति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; causative (णिच्)
छायानालिकाप्रतोदेनwith a ‘shadow-clock’ goad/rod (a disciplinary prod)
छायानालिकाप्रतोदेन:
TypeNoun
Rootछायानालिकाप्रतोद
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, तृतीया; समासः छायानालिकायाः प्रतोदः (षष्ठी-तत्पुरुष)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
रहसिin private/secretly
रहसि:
TypeNoun
Rootरहस्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अव्ययीभाववत् प्रयोगः)
प्रमाद्यन्तम्(him) being negligent / acting carelessly
प्रमाद्यन्तम्:
TypeParticiple
Rootप्रमद्
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), परस्मैपद-धातु; पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
अभितुदेयुःshould prod/poke (to correct)
अभितुदेयुः:
TypeVerb
Rootतुद् (अभितुदति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः अभि-
Entities Mentioned
Ā
ācārya (mentor)A
amātya (minister)K
king/ruler (implicit)FAQs
A designed inner-control system: trusted mentors/ministers act as a restraint layer, preventing risk exposure and correcting lapses—an early form of executive compliance and supervision.