Sutra 2
Devanagari script
पितृपैतामहं सम्बन्धानुबद्धं शिक्षितमनुरक्तं कृतकर्माणं च जनमासन्नं कुर्वीत नान्यतोदेशीयमकृतार्थमानं स्वदेशीयं वाप्यपकृत्योपगृहीतम् ॥ कZ_०१.२१.०२ ॥
Transliteration
pitṛpaitāmahaṃ sambandhānubaddhaṃ śikṣitamanuraktaṃ kṛtakarmāṇaṃ ca janamāsannaṃ kurvīta nānyatodeśīyamakṛtārthamānaṃ svadeśīyaṃ vāpyapakṛtyopagṛhītam
Translation
وہ اپنے پاس اُن لوگوں کو رکھے جو پدری/آبائی رشتے سے بندھے ہوں، تربیت یافتہ ہوں، وفادار ہوں اور خدمت سے آزمودہ ہوں—نہ فائدہ اٹھانے کی نیت سے آنے والے بیرونی، اور نہ ہی وہ مقامی جنہیں بدکرداری کے بعد قابو میں کر کے ساتھ ملایا گیا ہو۔
Word by Word
पितृपैतामहम्(connected with) father and grandfather (i.e., hereditary/ancestral)
पितृपैतामहम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootपितृ/पैतामह
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (सम्बन्धानुबद्धम् इत्यस्य)
सम्बन्धानुबद्धम्bound/attached by relationship (ties)
सम्बन्धानुबद्धम्:
TypeParticiple (adjectival)
Rootअनुबन्ध (√बन्ध्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; कर्मधारयवत् विशेषणम्; ‘सम्बन्धेन अनुबद्धम्’
शिक्षितम्trained, educated
शिक्षितम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Root√शिक्ष्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (जनम्)
अनुरक्तम्attached, loyal, devoted
अनुरक्तम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Rootअनु√रञ्ज्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्; विशेषणम् (जनम्)
कृतकर्माणम्one who has performed (his) work; proven by action
कृतकर्माणम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootकृतकर्मन् (√कृ)
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
जनम्a person/people (personnel)
जनम्:
TypeNoun
Rootजन
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; कर्म (कुर्वीत)
आसन्नम्near, close at hand
आसन्नम्:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्)
कुर्वीतshould make/should keep (near)
कुर्वीत:
TypeVerb
Root√कृ
Formविधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; विध्यर्थः—‘should make/should keep’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
अन्यतःदेशीयम्one belonging to another country/region
अन्यतःदेशीयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअन्यतः + देशीय
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
अकृतार्थमानम्one whose aims are unfulfilled; dissatisfied
अकृतार्थमानम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअकृतार्थ + मान
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
स्वदेशीयम्one belonging to one’s own country (native)
स्वदेशीयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootस्वदेशीय
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
अपकृत्यhaving harmed; after wrongdoing
अपकृत्य:
TypeGerund (absolutive)
Rootअप√कृ
Formक्त्वान्त अव्ययम्; पूर्वक्रिया—‘having harmed/after doing wrong’
उपगृहीतम्taken in, accepted, received (back)
उपगृहीतम्:
TypePast passive participle (adjectival)
Rootउप√ग्रह्
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; विशेषणम् (जनम्—अनुवृत्तिः)
Entities Mentioned
T
trusted hereditary retainersO
outsidersC
co-opted offendersFAQs
Proximity to the ruler should be limited to trained and proven loyalists; opportunistic outsiders and compromised insiders are treated as high risk.