Sutra 16

Devanagari script

कुशीलवाः शस्त्राग्निरसक्रीडावर्जं नर्मयेयुः ॥ कZ_०१.२१.१६ ॥

Transliteration

kuśīlavāḥ śastrāgnirasakrīḍāvarjaṃ narmayeyuḥ ।

Translation

کُشیلو (اداکار/گلوکار) ہتھیار، آگ یا نشہ آور کھیل کے بغیر تفریح فراہم کریں۔

Word by Word

• कुशीलवाः: bards/actors/entertainers (kūśīlavas)
• Type: Noun
• Root: कुशीलव
• Form: प्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः

• शस्त्र: weapons
• Type: Noun
• Root: शस्त्र
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; समासपूर्वपदम् (वर्जम् इत्यत्र)

• अग्नि: fire
• Type: Noun
• Root: अग्नि
• Form: पुंलिङ्गः; समासपूर्वपदम् (वर्जम् इत्यत्र)

• रस: drink/juice (esp. intoxicants, by context)
• Type: Noun
• Root: रस
• Form: पुंलिङ्गः; समासपूर्वपदम् (वर्जम् इत्यत्र)

• क्रीडा: games/sport (esp. gambling)
• Type: Noun
• Root: क्रीडा
• Form: स्त्रीलिङ्गः; समासपूर्वपदम् (वर्जम् इत्यत्र)

• वर्जम्: excluding/avoiding (the use of) weapons, fire, drink, and games
• Type: Participle (Kṛdanta)
• Root: वर्ज
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; √वर्ज् (त्यागे) इत्यस्मात् क्त-प्रत्ययान्तं ‘वर्जितम्/वर्जनम्’ अर्थे; अत्र ‘शस्त्र-अग्नि-रस-क्रीडा-वर्जम्’ = एतेषां वर्जनं (excluding/avoiding these)

• नर्म: joking/harmless amusement
• Type: Noun
• Root: नर्मन्
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्

• येयुः: should engage in / should practice
• Type: Verb
• Root: या
• Form: √या (गत्यर्थः); विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; ‘they should go/engage’—अत्र ‘नर्म (कर्म) + √या’ = ‘नर्म आचरन्तु/प्रवर्तयन्तु’ इत्यर्थः

Entities Mentioned

• entertainers (kuśīlava)
• weapons
• fire
• intoxicants

More Details

FAQs

Why restrict weapons and fire in entertainment?

They create cover for assassination attempts and accidents; restricting them reduces tactical opportunities and operational hazards.

What does ‘rasa’ imply here in administrative terms?

A prohibition on intoxication-linked entertainment that could impair vigilance or enable disorder in proximity to the king.