Sutra 5
Devanagari script
जीवन्तीश्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिरक्षीवे जातस्याश्वत्थस्य प्रतानेन गुप्तं सर्पा विषाणि वा न प्रभवन्ति ॥ कZ_०१.२०.०५ ॥
Transliteration
jīvantīśvetāmuṣkakapuṣpavandākābhir akṣīve jātasyāśvatthasya pratānena guptaṃ sarpā viṣāṇi vā na prabhavanti
Translation
‘اکشیو’ جگہ میں اُگے ہوئے اشوتھ (پیپل) کے پھیلے ہوئے شاخوں کے سائے میں، اور جیونتی، شویتامُشک، کپُشپ اور ونداکا کے ساتھ محفوظ ہونے پر، وہاں سانپ اور زہر اثر نہیں کرتے۔
Word by Word
जीवन्तीliving, alive
जीवन्ती:
TypeParticiple (Adjective)
Root√जीव्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘जीवन्त्’ → ‘जीवन्ती’ (f.)
श्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिःwith (the plants) śvetāmuṣka, kapuṣpa, and vandākā
श्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिः:
TypeNoun
Rootश्वेतामुष्क; कपुष्प; वन्दाका
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; ‘...-आभिः’ instrumental plural; समासे—(श्वेतामुष्क + कपुष्प + वन्दाका) इति समाहार/सूची-समासः
अभिरक्षीवेyou should protect/guard (it)
अभिरक्षीवे:
TypeVerb
Rootअभि-√रक्ष्
Formलोट् (आज्ञार्थे); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; धातु: रक्ष्; उपसर्ग: अभि; रूपम्: अभिरक्षीथाः/अभिरक्षीः इत्यादि-परम्परायां ‘अभिरक्षीवे’ (आत्मनेपद-आज्ञा)
जातस्यof the born/produced (tree)
जातस्य:
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘जात’ = born/produced; here qualifying ‘अश्वत्थस्य’
अश्वत्थस्यof the aśvattha (sacred fig) tree
अश्वत्थस्य:
TypeNoun
Rootअश्वत्थ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन
प्रतानेनby/with its spreading branch (extension)
प्रतानेन:
TypeNoun
Rootप्रताण/प्रतानेन (from प्रतान)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; ‘प्रतान’ = spreading branch/creeper-like extension
गुप्तम्protected, kept concealed
गुप्तम्:
TypeParticiple (Adjective)
Root√गुप्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘गुप्त’ = protected/covered/kept hidden; agrees with implied ‘(तत्)’/‘(स्थानम्)’
सर्पाःsnakes
सर्पाः:
TypeNoun
Rootसर्प
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
विषाणिpoisons/venoms
विषाणि:
TypeNoun
Rootविष
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
प्रभवन्तिprevail, take effect, are effective
प्रभवन्ति:
TypeVerb
Rootप्र-√भू
Formलट्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; धातु: भू; उपसर्ग: प्र; अर्थे ‘प्रभवति’ = to be effective/prevail
Entities Mentioned
A
aśvatthaS
sarpāḥV
viṣaJ
jīvantīŚ
śvetāmuṣkaK
kapuṣpaV
vandākāFAQs
Use of environmental design as passive defense: landscaping and controlled ecology to deter pests (snakes) and reduce perceived/real poisoning risk.
Mark as a technical term with uncertain referent; preserve IAST and add a note in metadata for later philological resolution rather than forcing a speculative translation.