Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 23

अष्टमे ऋत्विगाचार्यपुरोहितस्वस्त्ययनानि प्रतिगृह्णीयात् चिकित्सकमाहानसिकमौहूर्तिकांश्च पश्येत् ॥ कZ_०१.१९.२३ ॥

aṣṭame ṛtvigācāryapurohitasvastyayanāni pratigṛhṇīyāt cikitsakam āhānasikam auhūrtikāṃś ca paśyet

رات کے آٹھویں پہر میں وہ رِتوِجوں، آچاریوں اور پُروہت سے سواستْیَیَن (مبارک دعائیں) قبول کرے؛ اور طبیب، باورچی خانے کے نگران اور مُہورت جاننے والوں سے بھی ملاقات کرے۔

अष्टमेon the eighth (day)
अष्टमे:
TypeAdjective (ordinal)
Rootअष्टम
Formसप्तमी-एकवचनम् (पुं/नपुं), विशेषणम्; (अष्टमे [दिवसे/अहनि] इति)
ऋत्विक्the officiating priest
ऋत्विक्:
TypeNoun
Rootऋत्विज्
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं), कर्तृपद-समुच्चयस्य अङ्गम्
आचार्यthe teacher (preceptor)
आचार्य:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं), समुच्चितकर्तृपद-सम्बन्धः
पुरोहितthe royal chaplain
पुरोहित:
TypeNoun
Rootपुरोहित
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुं), समुच्चितकर्तृपद-सम्बन्धः
स्वस्त्ययनानिauspicious benedictions/rites
स्वस्त्ययनानि:
TypeNoun
Rootस्वस्त्ययन
Formद्वितीया-बहुवचनम् (नपुं), कर्मपदम्
प्रतिगृह्णीयात्should accept/receive
प्रतिगृह्णीयात्:
TypeVerb
Rootप्रति√ग्रह्
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (राजा/राजकुमारः कर्ता)
चिकित्सकम्the physician
चिकित्सकम्:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं), कर्मपदम्
आहानसिकम्the kitchen superintendent (cook-in-charge)
आहानसिकम्:
TypeNoun/Adjective (official title)
Rootआहानसिक
Formद्वितीया-एकवचनम् (पुं), कर्मपदम्
मौहूर्तिकान्the astrologers (muhūrta-calculators)
मौहूर्तिकान्:
TypeNoun
Rootमौहूर्तिक
Formद्वितीया-बहुवचनम् (पुं), कर्मपदम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पश्येत्should see/meet (consult)
पश्येत्:
TypeVerb
Root√पश्
Formविधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (राजा/राजकुमारः कर्ता)
ṛtvij
Ā
ācārya
P
purohita
S
svastyayana
C
cikitsaka (physician)
Ā
āhānasika (kitchen superintendent)
A
auhūrtika (timing/astrology expert)

FAQs

Kauṭilya integrates symbolic legitimacy with material risk control: public auspiciousness plus practical management of health and food security.

Timing specialists—used to schedule actions (audiences, travel, ceremonies) within accepted calendrical norms, supporting coordination and legitimacy.