Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 24

कृत्यपक्षोपजापमकृत्यपक्षे गूढप्रणिधानं रागापरागौ भर्तरि रन्ध्रं च प्रकृतीनां तापसवैदेहकव्यञ्जनाभ्यामुपलभेत तयोरन्तेवासिभिश्चिकित्सकपाषण्डव्यञ्जनोभयवेतनैर्वा ॥ कZ_०१.१६.२४ ॥

kṛtyapakṣopajāpam akṛtyapakṣe gūḍhapraṇidhānaṃ rāgāparāgau bhartari randhraṃ ca prakṛtīnāṃ tāpasavaidehakavyañjanābhyām upalabheta tayor antevāsibhiś cikitsakapāṣaṇḍavyañjanobhayavetanair vā.

‘کرتیہ-پکش’ (بادشاہ/درست فریق) کی طرف بغاوت/انحراف کرانا اور ‘اکرتیہ-پکش’ (مخالف/غلط فریق) میں خفیہ کارندے بٹھانا—اس کے لیے بادشاہ کو ریاستی عناصر (پرکرتیاں) کی اپنے آقا کے بارے میں رغبت یا بےرغبتی (راغ/اَراگ) اور ان کے اندر موجود کمزوریاں/شگاف (رَندھر) معلوم کرنے چاہییں؛ یہ وہ زاہد اور ویدیہک کے بھیس والے کارندوں کے ذریعے، یا ان کے شاگردوں کے ذریعے، یا طبیب اور پاشنڈی کے بھیس والے کارندوں کے ذریعے، یا دوہرا معاوضہ پانے والے کارندوں کے ذریعے معلوم کرے۔

कृत्यपक्षेin the loyal/‘to-be-done’ faction (the king’s side)
कृत्यपक्षे:
TypeNoun
Rootकृत्य + पक्ष
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; (पक्षे) अधिकरणे
उपजापम्secret inducement/instigation (to win over)
उपजापम्:
TypeNoun
Rootउप + जप्
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
अकृत्यपक्षेin the hostile/‘not-to-be-done’ faction (opposition side)
अकृत्यपक्षे:
TypeNoun
Rootअकृत्य + पक्ष
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अधिकरणे
गूढप्रणिधानम्covert placement/assignment (of spies)
गूढप्रणिधानम्:
TypeNoun
Rootगूढ + प्र + नि + धा
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
रागापरागौattachment and non-attachment (favour and disfavour)
रागापरागौ:
TypeNoun
Rootराग + अपराग
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया द्विवचन; कर्म
भर्तरिtowards/in the master (the king)
भर्तरि:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; अधिकरणे
रन्ध्रम्a weak point/vulnerability
रन्ध्रम्:
TypeNoun
Rootरन्ध्र
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
प्रकृतीनाम्of the state’s constituents (prakṛtis)
प्रकृतीनाम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; सम्बन्धे
तापसby (means of) an ascetic
तापस:
TypeNoun
Rootतापस
Formपुंलिङ्ग; तृतीया द्विवचन (समासे सह); करण/साधनभावे
वैदेहकand a vaidehaka (a particular agent/disguise type)
वैदेहक:
TypeNoun
Rootवैदेहक
Formपुंलिङ्ग; तृतीया द्विवचन (समासे सह); करण/साधनभावे
व्यञ्जनाभ्याम्by means of (their) disguises
व्यञ्जनाभ्याम्:
TypeNoun
Rootव्यञ्जन
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया द्विवचन; करण
उपलभेतshould ascertain/find out
उपलभेत:
TypeVerb
Rootउप + लभ्
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; (कर्तरि प्रयोगः)
तयोःof those two / in those two
तयोः:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी/सप्तमी द्विवचन; सम्बन्धे
अन्तेवासिभिःby (their) resident pupils/disciples
अन्तेवासिभिः:
TypeNoun
Rootअन्तेवासिन्
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; करण
चिकित्सकby physicians
चिकित्सक:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासे सह); करण
पाषण्डby sectarians/heretics
पाषण्ड:
TypeNoun
Rootपाषण्ड
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासे सह); करण
व्यञ्जनby (their) disguises
व्यञ्जन:
TypeNoun
Rootव्यञ्जन
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया बहुवचन (समासे सह); करण
उभयवेतनैःby double-paid (agents)
उभयवेतनैः:
TypeNoun
Rootउभय + वेतन
Formपुंलिङ्ग; तृतीया बहुवचन; करण
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
K
king
P
prakṛtis (state constituents)
A
ascetic-disguised agents
V
Vaidehaka-disguised agents
P
pupils/disciples
P
physician-disguised agents
P
pāṣaṇḍa-disguised agents
D
double-paid agents

FAQs

To institutionalize loyalty assessment and controlled defection operations using layered intelligence covers, while identifying exploitable vulnerabilities in key constituencies.

Actionable weakness—personal, financial, moral, or procedural—through which an official or group can be influenced, neutralized, or recruited.