Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 16

धान्यषड्भागं पण्यदशभागं हिरण्यं चास्य भागधेयं प्रकल्पयामासुः ॥ कZ_०१.१३.०६ ॥

dhānyaṣaḍbhāgaṃ paṇyadaśabhāgaṃ hiraṇyaṃ cāsya bhāgadheyaṃ prakalpayāmāsuḥ

انہوں نے اس کے حق کے حصے کے طور پر اناج کا چھٹا حصہ، تجارتی مال کا دسواں حصہ، اور سونے میں بھی ایک حصہ مقرر کیا۔

धान्य-षड्भागम्one-sixth share of grain (as tax/royal share)
धान्य-षड्भागम्:
TypeNoun
Rootधान्य; षड्; भाग
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘धान्यस्य षड्भागम्’ = धान्य-कर का छठा भाग (1/6)
पण्य-दशभागम्one-tenth share of merchandise (duty/tax)
पण्य-दशभागम्:
TypeNoun
Rootपण्य; दश; भाग
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘पण्यस्य दशभागम्’ = पण्य-कर का दशम भाग (1/10)
हिरण्यम्gold/money (as revenue)
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘gold/coin/treasure’ (कर-रूपेण)
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अस्यof him/of this (i.e., of the king/state)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी, एकवचन; पुं/नपुंसक (सामान्य-प्रयोग) — ‘of him/of this (king/state)’
भागधेयम्the due share/allotted portion
भागधेयम्:
TypeNoun
Rootभागधेय
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘share, allotted portion’
प्रकल्पयामासुःthey prescribed/they fixed (as a rule)
प्रकल्पयामासुः:
TypeVerb
Rootप्र-कल्प्
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘they arranged/they prescribed’
D
dhānya
P
paṇya
H
hiraṇya
B
bhāgadheya (royal share)

FAQs

It implies differentiated fiscal treatment by sector—agricultural surplus and commercial turnover are taxed by distinct, socially intelligible norms.