Sutra 21
Devanagari script
मित्रादात्मवृद्धिं हि प्राप्नोति क्षयव्ययप्रवासपरोपकारानितरः ॥ कZ_०७.८.२१ ॥
Transliteration
mitrād ātmavṛddhiṃ hi prāpnoti kṣayavyaya-pravāsa-paropakārān itaraḥ
Translation
دوست سے یقیناً اپنی ترقی حاصل ہوتی ہے؛ مگر دوسرا (غیر دوست) تباہی، خرچ، جلاوطنی/در بدری، اور ایسی ‘مدد’ لاتا ہے جو دوسروں کے مفاد کے لیے ہو۔
Word by Word
मित्रात्from a friend/ally
मित्रात्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (अपादान)
आत्मवृद्धिम्one’s own increase/prosperity
आत्मवृद्धिम्:
TypeNoun
Rootवृद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; समासः—आत्मनः वृद्धिः
हिindeed/for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/निश्चये)
प्राप्नोतिattains/obtains
प्राप्नोति:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
क्षयloss/decline
क्षय:
TypeNoun
Rootक्षय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासाङ्ग)
व्ययexpenditure
व्यय:
TypeNoun
Rootव्यय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासाङ्ग)
प्रवासabsence/being away (sojourn)
प्रवास:
TypeNoun
Rootप्रवास
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (समासाङ्ग)
परोपकारात्from helping another (rendering assistance)
परोपकारात्:
TypeNoun
Rootपरोपकार
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन (अपादान); समासः—परस्य उपकारः
अनितरःno one else (i.e., only the friend/ally)
अनितरः:
TypePronoun/Adjective
Rootअनितर
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (कर्ता)
Entities Mentioned
M
mitra (ally/friend)FAQs
As emphasis-markers: the compiler tradition often repeats core maxims to reinforce decision rules in adjacent sub-cases.