Sutra 30
Devanagari script
कृतप्रणाशः शक्तिहानिर्विद्यापण्यत्वमाशानिर्वेदो देशलौल्यमविश्वासो बलवद्विग्रहो वा परित्यागस्थानमित्याचार्याः ॥ कZ_०७.६.३० ॥
Transliteration
kṛtapraṇāśaḥ śaktihānir vidyāpaṇyatvam āśānirvedo deśalaulyam aviśvāso balavad-vigraho vā parityāgasthānam ity ācāryāḥ
Translation
اساتذہ کے مطابق ترک کرنے (کسی فریق/اقدام کو چھوڑنے) کی وجوہات یہ ہیں—کئے ہوئے کام کا ضائع ہو جانا، قوت کا نقصان، علم کو ‘بیچنے’ پر مجبور ہونا (یعنی ذلت آمیز انحصار)، متوقع فائدوں سے مایوسی، علاقے/سرزمین کے بارے میں بے ثباتی، بے اعتمادی، یا زیادہ طاقتور سے ٹکراؤ۔
Word by Word
कृतप्रणाशःloss of what has been achieved/accumulated
कृतप्रणाशः:
TypeNoun
Rootकृ (कृत) + नश् (प्रणाश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
शक्तिहानिःloss of power/capacity
शक्तिहानिः:
TypeNoun
Rootशक् (शक्ति) + हा (हानि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
विद्यापण्यत्वम्turning learning into a commodity (selling knowledge)
विद्यापण्यत्वम्:
TypeNoun
Rootविद्या + पण् (पण्य) + त्व (त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
आशानिर्वेदःdisillusionment with hopes; loss of hope
आशानिर्वेदः:
TypeNoun
Rootआशा + निर्विद् (निर्वेद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
देशलौल्यम्restlessness about place; fickleness in staying in one region
देशलौल्यम्:
TypeNoun
Rootदेश + लोल (लौल) + य (यम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
अविश्वासःdistrust; lack of confidence
अविश्वासः:
TypeNoun
Rootवि-श्वस् (विश्वास) with negation अ-
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
बलवत्powerful; strong
बलवत्:
TypeAdjective
Rootबल
Formअव्ययवत्-प्रयोगः/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकम्; अत्र विशेषणरूपेण ‘बलवान्’ अर्थे
विग्रहःhostility/war
विग्रहः:
TypeNoun
Rootवि-ग्रह्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
परित्यागस्थानम्a ground/occasion for abandonment (a reason to give up)
परित्यागस्थानम्:
TypeNoun
Rootपरि-त्यज् (परित्याग) + स्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers/authorities (ācāryas)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआ-चर् (आचार्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन
Entities Mentioned
Ā
ācāryāḥ (teachers/authorities)B
balavat (stronger power)FAQs
Abandon when it destroys prior gains, drains strength, forces humiliating dependence, kills expected benefits, creates territorial fickleness/instability, lacks trust, or provokes conflict with a stronger power.